مەديتسينا • 02 مامىر, 2017

كەڭ اۋقىمدا قاراستىرىلعان 

340 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسىمىزدى­ڭ ەل گا­ز­ە­تى − «ەگە­مەندە» جا­ريا­­­­­لان­­عان «بو­لا­شا­ق­قا باع­دار: رۋح­ا­ني جاڭعىرۋ» دەپ اتال­اتىن ما­قا­لا­سىنىڭ قو­­عام­دا, اسىرەسە, زيا­­لى قاۋىم وكىل­­دە­رى اراسىندا زور سەر­پىلىس تۋ­عىز­دى. ءويت­كە­نى, مەم­­لەكەت باسشىسى قوزعاعان ءما­سەلەلەر وتە سال­­ماق­تى, تە­­رەڭ ماعىنالى.

كەڭ اۋقىمدا قاراستىرىلعان 

بو­­لا­شاق­قا باع­دار­لانعان  رۋ­ح­ا­ني جاڭ­عى­رۋ­دىڭ باسىم با­عىت­تا­رىن اي­قىن­داپ,  قي­ىن­دىق­تار­دى قوعام, جۇ­رت­شىلىق بو­لىپ ەڭ­سەرۋ­دىڭ  اس­قارالى ءمىن­دەت­تەرىن قويدى.

ءار قازاقستاندىقتىڭ كو­­كەيىندە جۇرگەن, تول­عان­دى­راتىن وتكىر ماسەلەنىڭ كۇن ءتار­­تىبىنە شىعارىلۋى كەز­دەي­­سوق ەمەس. تاۋەلسىزدىك جىل­­­­دارى وسىنداي ءۇل­كەن ۇم­­­تىلىس جاساۋعا جاق­سى نە­­­گىز قالاندى. حال­قى­مىز ەل­­­­باسىمىز ۇسى­ن­عان ست­را­تە­­­­گيالىق باع­دار­لا­ما­لار­دى ءجۇ­­زەگە اسىرا وتىرىپ, ءوس­تى, ءور­كەندەدى, جەتىلدى. ەكو­­ن­و­مي­كالىق-ساياسي سالا­لار­دا ور­نىققان وركەندى ءوز­گە­رىس­تەر ساناعا دا ساۋلەسىن ءتۇ­سىر­گەنى, قازىرگى زامانداعى جا­ڭا قازاقستاننىڭ بولا­شا­عىنا دەگەن سەنىمدى نى­عاي­تا ءتۇس­كەنى انىق. ارينە, جا­ھان­دىق باسەكەگە قابىلەتتى بو­لۋ, الەمنىڭ وزىق ەلدەرىنىڭ قا­تارىنان كورىنۋ ءۇشىن مۇ­نىڭ ءبارى ازدىق ەتەدى. بۇل رەت­­تە ۇلتتىق رۋحاني جاڭ­عى­­­رۋدى ساپالىق دەڭگەيگە كو­­تەرۋدىڭ, وعان جول اشاتىن جا­ڭا تەتىكتەردى ىسكە قوسۋدىڭ ما­ڭى­زى وتە زور.

نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ءوز سوزىنە جۇگىنسەك, «كۇن ساناپ وزگەرىپ جاتقان ءدۇبىرلى ءدۇ­­نيەدە سانا-سەزىمىمىز بەن ءدۇ­نيەتانىمىمىزعا ابدەن ءسى­ڭىپ قالعان تاپتاۋرىن قا­عي­دالاردان ارىلماساق, كوش با­­سىنداعى ەلدەرمەن تەر­ە­-

­زەمىزدى تەڭەپ, يىق ءتۇي­ىس­تىرۋ مۇمكىن ەمەس... ءاربىر قا­زاقستاندىق, سول ارقىلى تۇتاس ۇلت ءححى عاسىرعا لا-

ي­ىق­تى قاسيەتتەرگە يە بولۋى كەرەك». وسى سوزدەرمەن سا­ناسىندا ساۋلەسى بار كەز كەلگەن وتانداسىمىزدىڭ كەلىسەرىنە كامىل سەنەمىن. دەي تۇرعانمەن, وسى ورايدا جاق­سى مەن جاماننىڭ, جا­ڭا مەن ەسكىنىڭ تايتالاسقا ءتۇ­سەتىنىن جاسىرماۋىمىز كە­رەك. ولاي دەيتىنىمىز, ءبىز ءۇش عاسىردان استام ۋاقىت بو­يى بوداندىقتىڭ قامىتىن كي­ىپ,

وتارلىقتىڭ ۇستەمدىك تەپ­كىسىن كورىپ, ماتەريالدىق قا­نا ەمەس, زياتكەرلىك, پسيح­و­لو­گيالىق زارداپ شەككەن, ۇلت­تىق رۋحىمىزدان ايىرىلىپ قالا جازداعان حالىقپىز. ءتاۋ­ەلسىزدىگىمىز جا­­ريا­لان­ع­انىنا شي­­رەك عاسىر­دان اس­تام ۋاقىت ءو­ت­سە دە, ۇلت­تىق ج­ا­دى­مىز­دىڭ قا­ساڭ ق­ا­عي­دا­لاردان ار­ىلماي, ەڭ­سە­مىز­دىڭ تىك­تەلە قوي­ماۋ­ىنى­ڭ باستى سەبەبى, مىنە, وسىن­دا جاتسا كەرەك. ۇزاققا سو­زىلعان وتارلىق ساياساتتى, كەيىن كەڭەستىك ءداۋىردىڭ ءۇس­تەمدىگىن باستان كەشكەن ۇل­­تى­مىزدىڭ بىرنەشە بۋىنى قا­زاقى قالپىنان, بولمىسىنان ايرىلىپ قالا جازداعانى اششى بولسا دا شىندىق. ۇلت­تىق قۇندىلىقتارىمىز كو­مەسكىلەنىپ, اتا جولىنان اداس­قاندار كوبەيدى. زا­ما­ننىڭ بولمىسىنا ساي كەلە بەرمەيتىن باسقالاردىڭ جىل­­تىراقتارىنا ەلىكتەپ, تاريحي تانىمى, اقىل-ويى داعدارىسقا ۇشىراعان, ۇلت­تىق نامىستان جۇرداي ءماڭ­گۇ­رت­تەر, ۇلتتىق تاربيەنىڭ ۋى­زىنا قانباعان, تۋعان ەلىنە دە­گەن سۇيىسپەنشىلىكتەن, ءتول مادەنيەتىنە دەگەن قۇرمەتتەن ادا رۋحسىز, نامىسسىز جاس­تار شوعىرى پايدا بولدى. تۋعان تىلىنەن, دىلىنەن اداسىپ قالىپ, قازاق بولا الماي باسقالارعا مازاق بولىپ جۇرگەن ولاردىڭ قاتارى قازىر دە از ەمەس. مىنە, وسىلايشا ۇلتتىڭ تاعدىرى, بو­لاشاعى سىنعا تۇسكەن ساتتە ەل­باسىنىڭ رۋحاني جاڭ­عى­رۋدىڭ وزەكتى دە ءتۇ­بە­گەي­لى ماسەلەلەرىنە ءسوز ار­ناپ, با­عىت-باعدار سىلتەۋى, حال­قى­مىزعا اي تۋىپ, كۇن شىق­قان­د­اي اسەر ەتتى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس.

ارينە, وتكەنگە توپىراق شاشا بەرۋگە بولمايدى. ەگەمەن ەل بولعالى دا بار­لىق مۇمكىندىكتەردى ءتيىم­دى يگەرىپ كەلە جاتىرمىز دەپ ايتا المايمىز. باس­قا­لار­دى بىلاي قويعاننىڭ ءوزىن­دە, قىزمەت بابىن جەكە با­سى­نىڭ مۇددەسىنە پايدالانىپ, مەملەكەت قازى­ناسىنا قوما­عاي­لانا قول سال­عان, سودان تە­مىر توردىڭ ار جا­عىنان ءبىر-اق شىققان بيلىكتەگى لاۋازىم يەلەرىنىڭ سانىنان دا جاڭىلىپ قالدىق. بۇل دا باس-كوز جوق, بيلىكتىڭ تىزگىنىن ۇلت­تىق قۇندىلىقتارىمىزعا قانباعان, بويلارىنا ەتنو­ما­دەني بولمىس دا­رى­ما­عان, قازاقتىڭ ءتىلىن, ءدىنىن, ءدى­لىن, اتا سالتىن سىيلاماي­تىن جاس­تارعا ۇستاتا سا­لۋىمىزدىڭ سالدارى ەكەنى راس. زامانانىڭ ءجۇ­رەك ءلۇپىلىن ەستىمەيتىن, سەز­بەي­تىن, كەڭەستىك داۋىردەن بە­رى جالعاسىپ كەلە جاتقان ەسكى سۇرلەۋدەن شىعا الماي قالعان باسشىلار دا از ەمەس. مىنە, وسىنداي ساناتتاعىلار ەلباسى قويىپ وتىرعان تىڭ تالاپتار ۇدەسىنەن كورىنە الا ما؟ وسى جاعىن دا ويلاستىرىپ, رۋحانياتتىڭ تاعدىرىن ەلىم دەگەن ناعىز ەرلەردىڭ قولىنا تاپسىرۋ ءجون سياقتى. ناق بۇگىن, اسىرەسە, ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان سالادا كادر سايا­ساتىن ۇلتتىڭ مۇددەسىن قور­عاي وتىرىپ, مەملەكەتتىك باعىتتا جۇرگىزۋ زامان تالابى ەكەنىن ەسكەرگەنىمىز ابزال. مۇنىڭ الاشتىڭ ارىس­تارى «ءباسپاسوز − حالىقتىڭ كوزى, قۇلاعى ءھام ءتىلى» دەپ ارداقتاعان بۇقارالىق اق­پا­رات قۇرالدارىنا, تەل­ەا­ر­نا­لارعا دا تىكەلەي قاتىسى بار. قازاقتىڭ ءبىرتۋار ازا­ماتتارىنىڭ ءبىرى اقسەلەۋ سەي­دىمبەك: «بiزدەگiدەي بەي­­باستاق الەمنiڭ بiردە-بiر ەلiندە جوق. قازiر باق-تىڭ زورلىق-زومبىلىعىنان مۇرنىمىزدان قان كەتiپ وتىرعان ەلمiز. ەسەڭگiرەۋدiڭ, ەسi­مiزدەن ايىرىلۋدىڭ دەڭ­گەيiنە جەتتiك» دەپ كۇ­ڭىرەنە كۇيىنگەنى ەسىمىزدە. سودان بەرى نە وزگەردى؟ وكىنىشكە قاراي, مىسقالداپ كىرگەن دەرت كۇننەن-كۇنگە اسقىنىپ با­رادى. زيالىلار دابىل قاق­قانمەن, قۇلاق اسىپ جات­قان­دار شامالى. وسىدان كەيىن ۇلت ءۇشiن كۇرەسپەيتiن, مەملەكەت ءۇشiن ساۋساعىن قيمىلداتپايتىن ءدۇبارا, كوس­­موپوليت, نەمكەتتi ۇرپاق قايدان شىعىپ جاتىر دەپ تاڭدانۋعا بولا ما؟!

ەلباسى ءوزىنىڭ جۇرەك­جار­­دى ءسوز­دەرىن ەڭ الدىمەن جاس­­تار­عا با­عىشتادى. رۋحاني جاڭ­عىرۋ, زا­مان تالابىنا ساي سانادا ءسىل­كىنىس تۋعىزۋ –پرە­زي­دەنتى­مىز­دىڭ ۇدايى نازارىندا ۇستاپ كە­لە جاتقان ماسەلە ەكەنىن وسكەلەڭ ۇر­پاق جەتە ۇعىنعانى ابزال. كەزىندە «مادەني مۇرا», «حا­لىق – تاريح تولقىنىندا» باع­دارلامالارى شەڭبەرىندە ەلى­مىزدە ۇلان-عايىر ىستەر اتقارىلعانىن جاقسى بىلەمىز. ەلباسى ءوزىنىڭ جاڭا ەڭبەگىندە وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى ودان ءارى تەرەڭدەتە ءتۇسۋ, ءورى­­سىن بارىنشا كەڭەيتۋ, رۋ­حا­ني جاڭعىرۋ مىندەتىنەن تۋىندايتىن سان-سالالى ءىس­تەرگە تۇرلاۋلى سيپات بەرۋ ءما­سەلەسىن قوزعاپ, كوپتىڭ كۇش-ءجى­گەرىمەن جۇزەگە اسىرىلۋعا ءتيىس ناقتى مىندەتتەردى اي­قىن­د­اپ, ورىنداۋ جولدارىن سارالاپ بەردى.

سوزدەن ىسكە كوشەتىن مەزگىل جەتتى!

جاراسباي سۇلەيمەنوۆ,

قوعام قايراتكەرى, وبلىستىڭ قۇرمەتتى ازاماتى

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى


سوڭعى جاڭالىقتار

بولاشاققا باعدارلانعان قۇجات

رەفورما • بۇگىن, 09:10

مۇقاعاليدىڭ باتاسى

تۇلعا • بۇگىن, 09:05

قۇنارلى ونىمگە سۇرانىس جوعارى

ەكونوميكا • بۇگىن, 08:55

اۆتوبۋس پاركى جاڭارتىلدى

ايماقتار • بۇگىن, 08:48